تبلیغات
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران - نقش تغییرات مولكولی در ایجاد سرطان
 
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران

 

نقش تغییرات مولكولی در ایجاد سرطان

 

مقدمه

سرطان نتیجه ی اسیب  DNA و تغییرات در كدهای ژنتیكی است كه باعث می شود سلول بی قطع و غیر قابل كنترل رشد كند. DNA  سلول های سرطانی نا پایدار است و بعضی از نا هنجاری های كروموزومی باعث جمع شدن وتكثیر دائمی سلول ها می شود كم شدن سلول های نرمال پاسخی به عوامل درون و خارج سلولی است كه نتیجه اش رشد سلول های تمایز نیافته به تعداد زیاد است.بررسی ماركرهای ژنتیكی نشان می دهد كه این سلول های خطرناك از یك واحد عمومی یا یك سلول اولیه ی پیشرومشق شد ه اند.

 

پروسه های بیولوژیكی تومورها كه به آن ها اجازه ی رشد ، توسعه و متا ستاز را می دهد نتیجه ی تغییرات در ژنوم ( جهش ) است كه می تواند جهش نقطه ای ، حذف ، مضاعف شدن ، جابجایی و تقویت بیان ژن باشد. شواهدی وجود دارد كه نشان میدهد جهش های كروموزومی از عوامل اصلی سرطان است.

 

سرطان، یك نا توانی در ارتباط

نتیجه تغییرات ژنتیكی مرتبط با سرطان تغییر در پروتئین ها است كه در نهایت منجر به قطع شبكه ارتباطی سلول می شود. تغییر پروتئین ها در سرطان دارای مكانیسم های متعددی است كه باعث می شوند پیام های سلولی پراكنده ،قطع یا تقویت شوند ویا د ستور غلط دریافت كنند.این تغییرات ارتباط طبیعی درون سلول را تغییر داده وباعث رشد بی رویه ی سلول ها می شود.

 

 

كشف ماركرهای سرطان زا

امروزه تلاش انكولوژیست هابرای كشف تشخیص و بررسیسرطان در جهت تعیین محل ژن های عامل سرطان غالب و مغلوب بودن این ژن ها و مقایسه ی مولكول ها و پروتئین های معیوب نزد بیمار در مقایسه با انواع نرمال است. این امر مستلزم برش سلولی وبرسی بیومولكول های درون سلول است.

 

سرطان یك بیماری ژنتیكی است كه نیازمند ایجاد دو یا چند جهش در سلول های بنیادی است ، اما گسترش و پایداری تومور به عواملی چون گسترش سلولی و ازدحام فاكتورهای درون سلولی وابسته است ، مثل فاكتورهای رشد و مقاومت سیستم ایمنی بدن هر فرد است.

گسترش بعضی از سرطان ها مثل رتینو پلاستوما و یا wilm's tumor  به دلیل تغییر در ژن های خاصی در كروموزوم های سوماتیك است در حالی كه سرطان های دیگری مثل سرطان های پراكنده ی ( sporadic cancer ) شش ، مثانه و كولون نتیجه ی غیر نرمال شد ن چندین ژن به علت عوامل نا ملایم محیطی است.

همانطور كه می دانید سرطان یك بیماری پیچیده است و تعداد زیادی تغییر ژنتیكی را برای گسترش درگیر می كند. فرایند سرطان زایی دارای چندین مرحله است كه در نهایت تغییرات ژنو تیپی و فنوتیپی ایجاد می كند. تغییرات ژنتیكی ژن های سركوبگر تومور را دچار جهش می كند كه باعث تغییر در بیا ن  پروتو انكوژن ها ، فاكتورهای رشد  و ژن های عامل گسترش و تحرك ( metastase ) تومور است.

ژن های سركوبگر تومور و پروتوانكوژن ها نقطه ی هد ف اسیب های ژنتیكی در ایجاد سرطان است. ژن  های سركوبگر تومور مسئول تنظیم رشد سلول وجلوگیری از شكل گیری توموربا فاكتوری به نام p53  است كه به عنوان نگهبان ژنوم انسان شناخته می شود این پروتئین مسئول ترمیم اسیب های ژنتیكی والقاء آپوپتوز( مرگ برنامه ریزی شده ی سلول ها ) در شرایطی است كه حین چرخه ی سلولی در ساخت ماده ی ژنتیكی خطا ایجاد شود.

ژن p53 تنها ژن سركوبگر نیست بلكه تعداد زیادی ژن پاكسازی تومور مثل  ,RET ,  APC hMSH2 , VHL  وغیره در بدن موجود است.

وقتی فعالیت این ژن ها مختل شود ایجاد تومور آسان می شود. غیر فعال شدن این ژن ها مستلزم غیر فعال شدن هر دو كپی ژن است. غیرفعال شدن یك كپی از ژن معمولا با از دست رفتن فعالیت ژن همراه است كه از بین رفتن هتروزیگونی نامیده میشود (LOH ) و غیر فعال شدن كپی دوم از ژن نتیجه ی یك جهش دیگر یا همان جهش است.

پروتو انكوژن ، ژن هایی هستند كه فاكتورهای رشد و گیرنده ها یشان را تنظیم می كنند كه باعث افزایش مقاومت سلول ها می شوند ، همچنین این ژن ها دارای اظلاعات جهت سنتز پروتئین ها یی اند كه رشد و تمایز سلول را تنظیم می كنند. موتا سیون ، افزایش بیان و ضعف این ژن ها نقش اصلی را در سرطانی شدن سلول ها دارد.

 

به ادامه مطلب مراجعه شود...

 

تحقیق و ترجمه از : امیر بروغنی

چرخه ی سلولی و سرطا ن

در چرخه ی سلول چندین مرحله وجود دارد وتشخیص مرحله ی ایجاد تغییر ژنتیكی در علم انكولوژی و درمان سرطان مهم است.

از دست رفتن حساسیت برای جلوگیری از رشد بی رویه نتیجه ی غیر فعال شدن كنترل مثبت چرخه ی سلول یا غیر فعال شدن باز دارنده  CDK ( cyclin dependent kinase ) است.

 

نا پایداری ژنتیكی زمانی ایجاد می شود كه سلول های سرطانی مكانیسم های محدود كننده در اوایل فاز S ( فاز سنتز ) چرخه سلولی را دور می زنند و در نتیجه DNA معیوب ایجاد می شود.بیان بیش از حد سایكلین ( به خصوص cyclinE ) در سرطان های كولون و سینه مشاهده می شود.

 

 

متیلاسیون DNA

به نظر می رسد یكی از اولین اتفاقات درسرطانی شدن غدد سخت مثل پروستات ، متیلاسیون DNA باشد.متیلاسیون زیاد در نواحی از ژنوم كه دارای اتصالات CpG ( C≡G ) است باعث غیر فعال سدن ژن می شود.

یك واقعه مهم در ایجاد سرطان متیلاسیون ژن GSPT است كه ساخت گلوتاتیون ترنسفراز را كد می كند.این آنزیم باعث حل شدن و كاهش گلوتاتیون می شود.پس این ژن مسئول دفاع بر علیه فاكتورهای مخرب محیطی و انكوژن ها است.همچنین گلوتاتیون S- ترنسفراز1 ( GSTP1 ) نقش دفاعی بر علیه هیدرو پروكسیداز دارد. بنا براین از آسیب مواد ژنتیكی جلوگیری می كند.

 

 

ژن های سركوبگر تومور و انكوژن ها

از دست رفتن توانایی ژن های سركربگر تومور از آخرین وقایع در سرطانی شدن سلول ها است. پدیده از بین رفتن هتروزیگوتی (LOH  ) مرتبط با حذف در قسمت هایی از برخی كروموزوم ها است مثل : 8p ، 10q ، 13q و 18q

 

حدود 70% از بیماران دارای سرطان پروستات واجد حذف در ناحیه ی 8p22 هستند و حدود 36% بیماران دارای تومور و 60% از بیماران سرطانی ( متاستاتیك ) دارای حذف در ناحیه ی 16q كروموزوم هستند.

ژن های موثر در فرایند سرطانزایی هنوز به طور كامل شناخته نشده اند به همین دلیل امروزه برای تحقیق در حوزه انكولوژی ، هم عوامل ژنتیكی وهم موقعیت خانوادگی بررسی می شود.

 

فسفریلاسیون DNA

برای خیلی از پروتئین های درون سلولی ، افزایش مولكول كوچك به نام فسفات در تغییر فعالیت پروتئین ها نقش دارد. این فرایند فسفریلاسیون نامیده می شود. فسفات دارای بار منفی است می تواند با ایجاد دافعه بین دو رشته DNA باعث واپاشی یا تغییر حالت در DNA و بر همكنش بین ژن ها شود.

 

 

تشخیص مولكولی

براسا س دو تكنیك ژنومیكس وپروتئومیكس تشخیص مولكولی سرطان انجام می شود. ژنومیكس مطالعه ی تمام ژنها ی موجود در یك سلول یا یك ارگانیسم است و پروتئومیكس مطالعه ی تمام پروتئین ها ی یك سلول یا ارگانیسم است.

تشخیص مولكولی یقین می كند كه چگونه ژن ها و پروتئین ها با سلول تعامل میكنند بررسی الگوهای فعالیت ژن ها وپروتئین ها در انواع مختلف سرطان ها وپیش از سرطا ن در سلول ها مجموعه ای از تغییرات را در بیان ژن كشف می كند كه اثرات مولكولی نامیده می شود.این الگو بیان توانایی پزشكان را در تشخیص سرطان بهبود می بخشد به زودی تمام سرطان ها با این روش تشخیص داده می شود.

 

تحقیق و ترجمه از : امیر بروغنی

 





نوع مطلب : بیماری ها، 
برچسب ها :