تبلیغات
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران - استفاده از ژنتیك برای تكمیل شجره نامه افراد
 
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران

 

 

استفاده از ژنتیك براى تكمیل شجره نامه افراد


 


خون ما حاوى اسرار مربوط به ما است. ژنوم انسان ها ۹/۹۹ درصد عیناً مثل هم است. ما انسان ها خیلى بیش از اینكه فرق داشته باشیم شبیه هم هستیم. اما همان  مقدار كم (۱/۰درصد) است كه شواهدى از گذشته ما دارد. در سال هاى اخیر كه پاره اى شركت ها عزم خود را جزم كرده اند تا سابقه فامیلى افراد را از طریق آزمایش هاى ژنتیك روشن كنند، ده ها هزار تن DNA خود را با نمونه گیرى از مخاط داخلى گونه هاشان در اختیار این شركت ها قرار داده اند تا اطلاعات كامل ترى در مورد سابقه خود بیابند. پسرعموهاى از هم دور افتاده یكدیگر را پیدا كرده اند و افسانه هاى مربوط به خانواده ها دوباره زنده شده است. بنت گرینسپان رئیس قسمت مربوط به  «DNAشجره خانوادگى» یك شركت آزمایش كننده با ۵۲هزار مشترى معتقد است كه «هر چند ۶ سال پیش واژه شجره شناسى ژنتیك بى معنى و مهجور بود اما امروزه علاقه شدیدى در بین مردم ایجاد شده است.»

همزمان با تلاش افراد براى یافتن سابقه خانوادگى خود، متخصصان ژنتیك جمعیت نیز داستان مفصل ترى از نوع بشر را روایت مى كنند. رد نیاكان ما، یعنى یك «آدم و حواى» ژنتیكى، در آفریقا پیدا شده و نمونه هاى كنجكاوى برانگیز دیگرى از نیاكان اولیه ما نیز در نقاط مختلف گیتى كشف شده اند. گروهى از دانشمندان دریافته اند كه ۴۰ درصد یهودیان اشكنازى فقط از ۴ زن پدید آمده اند، گروه دیگرى گزارش مى دهند كه یكى از هر ۵ مرد در شمال غربى ایرلند از یك سپهسالار نامور در قرن پنجم پدید آمده اند. كوشش بلندپروازانه و تلاشى دیگر در این راستا، پروژه ژن نگارى ۴۰ میلیون دلارى «انجمن نشنال ژئوگرافیك» است كه هدفش جمع آورى ۱۰۰ هزار نمونه DNA از بومیان سراسر دنیا طى ۵ سال آینده است. ولز مدیر این پروژه، هدف آن را ردیابى اصل و نسب و تبار نژاد انسانى از امروز به گذشته هاى دور و پیدا كردن سرمنشاء، یا گونه هاى اولیه آن براى ساخت «یك موزه مجازى» از تاریخ بشر عنوان مى كند.
تست ژنتیك چگونه كار مى كند؟
DNA موجود در هر یك از سلول هاى ما نه تنها رنگ چشم ما را تعیین مى كند بلكه حاوى اطلاعاتى از نیاكان ما نیز هست. ژنوم یك كودك مجموعه اى از مواد ژنتیكى است كه از پدر و مادرش به او رسیده است. تنها دو قسمت ژنوم دست نخورده مى مانند و تحت تاثیر همتاى DNA قرار نمى گیرند: كروموزم Y (كه از پدر به پسر مى رسد) و DNA میتوكندریایى (كه از مادر هم به پسر و هم به دختر مى رسد). گاه گاه، در این مناطق جهش هایى صورت مى گیرد كه باعث ترتیب هاى خاص A, G, C و T مى شود و به عنوان نشانه هاى شجره شناسى به كار مى روند كه ارتباطاتى با گذشته را نشان مى دهد. این ارتباطات نه تنها به پدر و مادر، بلكه به جایى كه زندگى مى كرده اند نیز مربوط مى شود. با پرداخت ۱۰۰ دلار به كمپانى آزمایش گیرنده و با نمونه گیرى از طریق خراش كوچكى كه به داخل گونه خود مى دهید، ترتیب نقشه DNA شما داخل الگوى ژنتیكى خودتان كه هاپلوتایپ (haplo type) نامیده مى شود نشان داده مى شود، سپس به شما مى گوید كه از كدام «هاپلوگروپ (haplo group) یا شاخه اصلى شجره نامه انسانى پدید آمده اید.

 

به ادامه مطلب رجوع شود...

 

به كمك هاپلوتایپ ها، تبارشناسان امروزه مى توانند به پروژه هاى «نام خانوادگى» در اینترنت ملحق شوند. این گروه هاى آن لاین به افراد اجازه مى دهند كه ژنوم هاى خود را با یكدیگر مقایسه كنند. در جایى كه تشابهى مى یابید، قادر خواهید بود به شاخه «شجره خانوادگى» خود وصل شوید. آیا به دنبال خانواده هایى كه نام فامیل شما را ندارند مى باشید؟ مى توانید در بین شركت هاى آزمایش كننده خصوصى یا در بانك هاى اطلاعات عمومى مانند سازمان ژنتیكى مولكولى سورنسون كه توسط جان سورنسون تاسیس شد، جست وجو كنید. این سازمان بیش از ۶۰ هزار نمونه DNA را جمع آورى كرده و دست به كار تهیه جدول هاى آبا و اجدادى شده است. «در نهایت قادر خواهید بود كه با جست وجو در بانك اطلاعاتى، اقوامى كه حتى اسم شان را نشنیده و از وجودشان اطلاعى ندارید، پیدا كنید.»
علم همچنین قادر است رشته هاى ارتباط با فرهنگ باستانى و حتى میراث مذهبى را افشا كند. به دكتر كارل اسكورسكى از بچگى گفته شده بود جزء «كاهنان» است. یعنى اعقاب برادر موسى هارون كه روحانیون عالى رتبه یهودى به حساب مى آمدند. روزى در كنیسه اى نشسته بود كه متوجه «كاهن» دیگرى شد كه مشغول خواندن تورات بود و هیچ چیزش شبیه او نبود. «او یك مردى یهودى بود كه اجدادش از آفریقاى شمالى بودند، در حالى كه من یك یهودى با نیاكانى از اروپاى شمالى هستم.» این مسئله ذهن اسكورسكى، از موسسه تكنولوژى تكنیون- اسرائیل را به خود مشغول كرد. «اگر او چنان سابقه اى و من چنین سابقه اى دارم، پس احتمال زیاد دارد كه نشانه هاى مشتركى از كروموزوم
Y داشته باشیم.» به راستى آیا تاریخچه شفاهى كه از كاهن پدر به كاهن پسر مى رسد، در كروموزوم Y آنان نیز نشان داده شده است؟ بعد از مطالعه نمونه هاى DNA، اسكورسكى با كمك همر از دانشگاه آریزونا و همكارانش در دانشگاه لندن یك شاخص ژنتیكى مشترك میان كاهنان در او پیدا كردند.
تحقیقات تیمى بین المللى از محققین را روانه آفریقا كرد، جایى كه دانشمندان افراد قبیله لمبا، (گروهى كه باور داشتند از سرزمین «انجیلى یهودیه» آمده اند) را آزمایش كردند. برخى از
DNAهاى آنها با شاخص ژنتیكى كاهنى همخوانى داشت. اسكورسكى مى گوید: «ما سابقه پدرى یكسان داریم.» در سال ۲۰۰۱ پدر بیل سانچز یك كشیش كاتولیك رومى در نیومكزیكو، كشف كرد كه او هم داراى همین شاخص ژنتیكى است. شجره تاریخى یهودى سانچز به اسپانیا برمى گردد (ولى مادرش بومى آمریكایى است). امروزه او تصویرى از نیاكان مسیحى و یهودى خود بر روى دیوار دارد، در ماه نوامبر به اسرائیل سفر كرد.
اما علم نیز كاستى هاى خود را دارد. از آنجا كه محققین هیچ
DNA واقعى از افرادى مانند چنگیزخان در اختیار ندارند، ثابت كردن این كه افرادى اعقاب مستقیم این چهره هاى تاریخى معین اند یا نه، تقریباً ناممكن است.
آزمایش ریشه هاى تاریخى از طریق كروموزوم
Y و DNA میتوكندریایى نیز محدودیت هاى جدى دارد: این راه فقط مسیر مستقیم بین شما و پدر و مادرتان را روشن مى كند نه ردپاهاى مربوط به نیاكان در سایر ژنوم هاى شما را. هنك گریلى از دانشگاه استانفورد مى گوید كافى است ۱۰ نسل عقب روید تا تعداد اجداد شما به ۱۰۲۴ یعنى ۲۱۰ برسد. در این حالت «كروموزوم  Y شما ممكن است از ژاپن باشد، DNA میتوكندریایى شما از مكزیك و همه بقیه ۱۰۲۲ نیاكان باقیمانده شما از سوئد.» گریلى نگران است كه مشتریان این آزمایش هاى ژنتیك به طور كامل نفهمند كه چه چیزى را به دست مى آورند. یك شركت، دنبال شاخص هایى غیر آنچه روى كروموزوم Y و DNA میتوكندریایى است، مى گردد. سپس آنها را در چهار نقطه دنیا روى نقشه ترسیم مى كند(آفریقاى غربى، اروپا، آسیاى شرقى و آمریكا). اما واقعیت این است كه درصدها تخمینى اند نه واقعى. بعضى دانشمندان نگرانند كه این آزمایشات جنبه سرگرمى پیدا كنند، یا اینكه مردم عادات و شخصیت را به نژاد مرتبط كنند، ایده اى كه در گذشته تاریخ به شدت تكذیب شده است. بیشترین و مهیج ترین نتایج از تحقیقات براى كل نوع بشر به دست مى آید نه یافته هاى شخصى در مورد افراد. با استفاده از مشخصه هاى DNA و محاسبات ریاضى زمان _ ساعت محققان اولین نیاكان ما را مشخص كرده اند. دانشمندان مى گویند كه با استفاده از كروموزوم  Y و DNA میتوكندریایى، مى توانند اولین زن قابل شناسایى را به ۱۵۰هزار تا ۲۵۰ هزار سال پیش، و اولین مرد قابل شناسایى را به ۶۰هزار تا ۱۰۰هزار سال قبل بازگردانند. تا قبل از آزمایش هاى DNA، بحث دانشمندان این بود كه آیا اولین انسان ها در آفریقا شكل گرفتند یا در مناطق دیگرى در روى كره زمین؟ آخرین یافته ها این تئورى را تقویت مى كند كه انسان ها از گروه هاى كوچك انسانى در آفریقا به وجود آمده اند. اما كى آن گروه  از مسافران آن قاره را ترك كردند؟ با چه كسانى برخورد كرده و در آمیختند؟ آیا اقدامات تاریخى بزرگى مثلاً حمله اسكندر به آسیاى میانه، تاثیرات ژنتیك هم با خود به جا مى گذارد؟ اینها پرسش هایى است كه تیم تحقیقى نشنال جئوگرافیك امیدوارند بتوانند به آن پاسخ گویند. طرح نشنال جئوگرافیك سال گذشته با همكارى IBM شروع شد. این طرح مردم را به تست DNA تشویق مى كند و در حال حاضر افراد بیش از ۱۰۰هزار كیت نمونه بردارى را به قیمت هر كیت۹۵/۹۹ دلار خریدارى كرده اند. اما هدف جمع آورى نمونه هایى از جوامع بومى در سراسر دنیا است كه DNA آنها مى تواند اشاره اى به اصل و نسب و مهاجرت هاى جمعى انسان ها باشد و براى انجام آن باید سریع بود، قبل از این كه جوامع آسیب پذیر بمیرند یا خانه و كاشانه خود را ترك كنند.
آزمایش هاى اولیه هم اكنون در آفریقاى جنوبى شروع شده است، جایى كه در آنجا دكتر هیملا سودیا به جمع آورى نمونه هاى خون از یك جامعه كوچك از قبیله سن پرداخته است. به لحاظ ژنتیكى، «سن» از قدیمى ترین جوامع بشرى در روى كره زمین است و مى تواند یك ارتباط مستقیم كروموزومى به اولین انسان ها داشته باشد. فى تونگ وا ۲۸ ساله یكى از اولین متقاضیان بود: «راجع به ژن ها خیلى شنیده بودم و همچنین راجع به یك پروژه عظیم انسانى كه به تحقیق درباره سرمنشاء آدمیان مى پردازد. برایم خیلى جالب بود كه در این پروژه شركت كنم. امیدوارم بتوانم فرهنگ خود را زنده كنم.»
پاییز گذشته، ولز ۵۰۰ نمونه خون، سرسوزن، پنبه هاى الكلى، لوله هاى آزمایش حاوى خون و نمونه هاى مخاطى لایه بردارى از گونه ها را به چاد برد كه یكى از اولین مناطق براى انجام آزمایش است، جایى كه او ۳۰۰ نمونه
DNA را از شهرها و روستاها در سراسر كشور جمع آورى كرد. ۳۵ تا ۴۰ تاى آنها از جامعه منزوى «لال» آمدند كه جمعیت آنها كمتر از ۷۵۰ نفر بود و جامعه اى رو به زوال است. ولز از این مى ترسد كه این جامعه طى ۱۰ تا ۳۰ سال آینده منقرض شود، و DNA ارزشمند و زبان باستانى خود را نابود كرده و با خود ببرد. اطلاعاتى كه مى توانست نشانه هاى حیاتى در مورد اولین انسان هایى كه حدود ۴۰ هزار سال قبل در آفریقاى مركزى به دنیا آمدند را در اختیار ما بگذارد. ما مى توانیم با DNA بسیارى از این رمز و رازها را بگشاییم و به گذشته معنا دهیم.
البته همه از این طرح ژن نگارى حمایت نمى كنند. گونه هاى بومى سهم خود را از جوامع داشته اند و هنوز بسیارى به فرهنگ حاكم مشكوك  اند و نگران این اند كه خون شان را با اطلاعاتى كه در آن است به این سو و آن سو ببرند. دبورا هرى رئیس گروه حامى «شوراى استعمار زیستى مردمان بومى» در آمریكا نامه سرگشاده اى را روى وب سایت اش قرار داده است و با این طرح مخالفت كرده است و چنین مى گوید كه تا به حال هزار نفر آن را امضا كرده اند. ولى برخى از اعضاى قبیله سى كنك وامپانواك (در ماساچوست) از قبل تحت آزمایش قرار گرفته اند. مایكل ماركلى رئیس قبیله  مى گوید «ما سابقه تاریخى خود را در آفرینش داریم، ولى یك داستان دیگر مانده كه باید گفته شود و آن همان چیزى است كه دقیقاً در درون هر یك از ماست.» ولز مى گوید كه نگرانى بومى ها را درك مى كند ولى او متوجه شده است كه وقتى كه جزئیات شرح داده شوند، علاقه این افراد به انجام آزمایش جلب مى شود «جالب است كه هر كس بداند كه حامل اسنادى تاریخى در درون سلول هاى خود است» دانشمندان اكنون با كمك هم دارند جلد اول این تاریخ را بازسازى مى كنند.





نوع مطلب : ژنتیک، 
برچسب ها :