تبلیغات
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران - پروتِئو میكس چیست؟
 
اولین پایگاه تخصصی ژنتیک در ایران
جمعه 23 اردیبهشت 1390 :: نویسنده : صنوبری

پروتِئو میكس چیست؟

 

 

 

 

پروتئومیكس از جمله تكنیك­های جدید مهندسی ژنتیك می­باشد كه چشم انداز كاربردهای وسیع آن در شاخه­های مختلف علمی و فنی از جمله، پزشكی، داروسازی، كشاورزی و غیره روشن است. این شیوة نوین، نویدبخش آتیه­ای درخشان در حیطة علوم زیستی بخصوص بیوتكنولوژی است و بنظر می­رسد پس از ژنومیكس، راهگشای جنبه­های ناشناخته­ای از علوم باشد. مطلب زیر كه از سایت   www.taglichbrothers.com  انتخاب وترجمه شده است، به این موضوع پرداخته است:

پروتئومیكس عبارت است از مطالعه و تعیین خصوصیات همه پروتئین­های موجود در بدن انسان یا سایر سازواره­ها (ارگانیزم­ها). این درحالی است كه ژنومیكس عبارت است از مطالعه و تعیین خصوصیات همه ژن­های یك موجود زنده. بنابراین پروتئومیكس مرحلة پس از ژنومیكس به­شمار می­رود. سوال این جا است كه ارتباط پروتئومیكس و ژنومیكس چیست و چگونه می­توان از آنها در مطالعات زیستی بهره جست؟

  • ژن­ها سطح نهایی كنترل را برای همه خصوصیات قابل تشخیص و فرایندهای متابولیكی موجودات زنده معین می­كنند. با این وجود ژنها به­خودی خود قابل استفاده نیستند. آنها شبیه قطعات یك خودرو و یا قطعات چوبی برای بنا كردن یك خانه هستند كه تنها در صورت اتصال صحیح به یكدیگر می­توانند نمایانگر یك ماشین یا یك خانه باشند.


بنابراین وقتی صحبت از ژن به میان می­آید، تشخیص پروتئین به عنوان فرآورده نهایی یك ژن نیز اهمیت پیدا می­كند. در ساده­ترین شكل، ژن را می­توان ساختاری دانست كه چگونگی ساخت یك پروتئین خاص را دیكته می­كند. همانطور كه به كمك حروف موجود روی صفحه كلید ماشین تایپ می­توان آنها را به شكل­های مختلف در كنار هم قرار داد تا یك لغت، جمله و پاراگراف ساخته شود، حروف مولكولی الفبای ژنتیك را نیز می­توان به اشكال مختلف و نامحدود در كنار یكدیگر قرار داد تا ژن­های مختلف ساخته شوند. در این صورت هر ژن ساختار لازم برای خلق یك پروتئین متفاوت را فراهم می­كند. ما می­توانیم پروتئین­ها را به دو دسته پروتئین­های ساختمانی   (StructuralProteins)  و پروتئین­های عملگر (FunctionalProteins) تقسیم­بندی كنیم. پروتئین­های ساختمانی شكل واقعی بدن موجودات زنده را می­سازند. به عبارت دیگر این پروتئین­ها به عنوان بخشی از پوست، استخوان و ماهیچه­های بدن هستند. همچنین در سطوح مولكولی، این پروتئین­ها سازنده گیرنده­های سطحی (SurfaceReceptor) هستند كه سلول را قادر می­سازند نسبت به هورمون­ها و محرك­های عصبی واكنش نشان دهد. پروتئین­های عملگر كه به نام آنزیم شناخته می­شوند، كنترل كننده كلیه واكنش­های شیمیایی هستند كه فرآیندهای متابولیك لازم برای حیات موجود زنده را هدایت می­كنند.

 



به­ منظور درك كلیه فرایندهای پیچیده كه در بدن موجودات زنده اتفاق می­افتد، ما نیاز به دانستن ژنومیكس داریم؛ بدین­ترتیب خواهیم توانست مبانی ژنتیك موجودات زنده را بطور كامل درك كنیم. اما برای آنكه قادر باشیم نقایص ژنتیكی و اشتباهات مولكولی را درمان كنیم، نیاز به دانستن پروتیومیكس داریم؛ بدین­ ترتیب ما درك كاملی از فراورده­های پروتئینی ژن­ها را به دست خواهیم آورد. با ساخت یك دارو كه بر روی یك پروتئین خاص ایجاد كننده یك بیماری عمل می­كند، ممكن است بتوانیم به جای حذف اثرات جانبی آن بیماری به درمان واقعی آن دست یابیم.

مطالعه پروتئومیكس انسان امید دستیابی به داروهای اثربخش جدیدی را برانگیخته است. به عنوان مثال ممكن است بتوان سرطان را بدون بر جای گذاشتن اثرات جانبی مضر كه معمولاً در نتیجه شیمی درمانی بروز می­كنند، درمان كرد. مطالعه پروتئومیكس باكتری­ها نیز دانشمندان را قادر می­سازد تا آنتی ­بیوتیك­های جدیدی را تولید نمایند كه مشكل مقاوم شدن باكتری­ها را نداشته باشند. پروتیومیكس انقلاب بزرگی است كه علم پزشكی را دگرگون خواهد ساخت و نسل جدید داروها را پدید خواهد آورد و به دنبال آن اقتصاد دنیا را متحول خواهد ساخت.

در حال حاضر چند شركت وجود دارند كه تحقیقات خود را برای دستیابی به داروهای جدید بر روی پروتیومیكس معطوف ساخته­اند. ازجمله این شركت­ها می‌توان سلرا ژنومیكس گروپ، مایرید ژنتیك و سایتیژن را نام برد. شركتهایی مثل بیوژن، آمژن و ژنتك كه پیش از این سودهای كلانی را از محل فروش فرآورده­های زیستی به دست آورده­اند نیز در حال ظرفیت­سنجی برای سرمایه­گذاری در زمینه پرتئومیكس هستند.

در پایان این دهه پروتئومیكس بر فراز صنایع بیوتكنولوژی و داروسازی جهان قرار خواهد گرفت و شكی وجود ندارد كه شركت­های عظیم داروسازی، بسیاری از داروهای حاصل از پروتئومیكس را روانه بازارهای جهانی خواهند ساخت.

 





نوع مطلب : ابزارها، 
برچسب ها :